Ngày Sức khỏe tâm thần thế giới, viết tắt là WMHD (World Mental Health Day) được Liên đoàn sức khỏe tâm thần thế giới tổ chức lần đầu tiên vào ngày 10 tháng 10 năm 1992 nhằm giáo dục, nâng cao nhận thức về sức khỏe tâm thần cho tất cả mọi người.
Nói đến bệnh tâm thần đa số một người thường nghĩ ngay đến người điên, la hét, nói lảm nhảm, cười vu vơ, giắt hoa lá lên đầu, tay nhặt lá chân đá ống bơ, theo bác sĩ La Đức Cương, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương thì đây là một quan niệm hoàn toàn sai lầm. Trên thực tế, triệu chứng mắc bệnh tâm thần rất đa dạng, từ mất ngủ, suy nhược thần kinh đến loạn thần. Từ tâm trạng buồn rầu, bi quan, mất tự tin... tới các hành động cười vô duyên cớ, nói lẩm bẩm một mình... cũng báo hiệu dấu hiệu tâm thần. Cũng theo Viện tâm thần trung ương, tỉ lệ người có rối loạn tâm thần ở Việt Nam chiếm 15 - 20% dân số. Thậm chí có tài liệu là 22 - 25% dân số. Theo đó cứ 5 người Việt sẽ có 1 người bị rối loạn tâm thần.
Áp lực từ học hành, thi cử - nguyên nhân chính dẫn đến các rối loạn tâm thần (stress, trầm cảm…) ở học sinh
Tại hội thảo quốc gia “Sức khỏe tâm thần (SKTT) trong trường học” do Quỹ tài năng trẻ tâm lý học - giáo dục học (Hội Khoa học tâm lý giáo dục Việt Nam) tổ chức ngày 7-6-2014 tại Đồng Nai, nhiều chuyên gia tâm lý, sức khỏe tâm thần (SKTT) đã lên tiếng cảnh báo về tình trạng SKTT ngày càng sa sút của học sinh.
Càng cuối cấp càng “trục trặc” tâm lý
|
"Nhiều trường học hiện nay vẫn thường đánh đồng giữa hạnh kiểm và vấn đề tâm thần của học sinh, một vấn đề đáng lo và suy nghĩ"
PGS.TS.BSNGUYỄN VĂN THỌ
|
Khảo sát về áp lực học tập trong 270 học sinh thuộc ba trường: THPT chuyên Lê Hồng Phong, THPT Lý Thường Kiệt, THPT Trương Vĩnh Ký, nhóm tác giả do cô Phạm Thị Tâm (khoa công tác xã hội, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn - ĐH Quốc gia TP.HCM) báo cáo “Đánh giá tác động của áp lực học tập đến SKTT của học sinh THPT TP.HCM hiện nay” cũng cho những con số đáng lo. Theo đó, có đến 51,1% học sinh Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, 47,8% học sinh Trường THPT Trương Vĩnh Ký và 46,7% học sinh Trường THPT Lý Thường Kiệt đánh giá chương trình học khá nặng so với khả năng học sinh. Không chỉ vậy, tâm lý lo sợ không hoàn thành bài vở mới là nỗi ám ảnh với các học sinh lứa tuổi THPT, nhất là các em lớp 12.
Cũng theo khảo sát nói trên, có gần 60% học sinh THPT phải làm 6-10 bài tập về nhà/ngày, 67% phải làm trên 10 bài tập về nhà/ngày và con số lớn nhất vẫn rơi vào học sinh khối 12. Chính vì vậy, quỹ thời gian dành cho học tập của học sinh THPT chiếm hết 1/3 thời gian sinh hoạt hằng ngày. Ngoài học chính khóa, số học sinh học thêm 1-2 buổi ở trường chiếm đến 43,53% và học 3-4 buổi là 46,09%. Từ đó, học sinh cảm thấy căng thẳng trong việc học, trong đó có 89,2% cảm thấy căng thẳng vì thời gian dành cho việc học quá nhiều, mức độ rất căng thẳng chiếm đến 49,2%. Mức căng thẳng đó đã khiến 63,8% học sinh giỏi, 76,3% học sinh khá, 52,2% học sinh trung bình trong khảo sát này thấy buồn ngủ. Và 13,6% học sinh khá thấy ăn không ngon, 17,6% chỉ muốn uống nước hoặc sữa và gần 20% thường xuyên bỏ bữa.
Đáp ứng kì vọng qua lớn của bố mẹ cũng là nguyên nhân gây căng thẳng tâm lí ở trẻ
Nghiên cứu rồi “quên dùng”
Theo nhìn nhận của nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu tâm lý học tại hội thảo, mô hình chăm sóc SKTT cho học sinh trên thực tế đã được nghiên cứu ở Việt Nam từ năm 1995. Đó là dự án SKTT học sinh trường học tại Hà Nội do Trung tâm SKTT quốc tế và Sở Y tế Hà Nội là cơ quan điều phối. Ngoài ra còn có mô hình mạng lưới chăm sóc SKTT với ba thành tố: bệnh viện tâm thần (hoặc trung tâm tham vấn tâm lý), nhà trường (phòng tham vấn tâm lý) và gia đình được PGS.TS.BS Nguyễn Văn Thọ nghiên cứu xây dựng năm 2000. Một mô hình khác do BS Ngô Thành Phong thực hiện tại Bà Rịa - Vũng Tàu với bốn nhân tố chủ yếu gồm: trung tâm tư vấn tâm lý trẻ em, trung tâm bảo vệ trẻ em tỉnh, gia đình, nhà trường được nghiệm thu năm 2014. Tuy nhiên, PGS.TS.BS Nguyễn Văn Thọ cho biết trên cả nước hiện nay chưa có mô hình chăm sóc SKTT học sinh nào được vận hành và những mô hình nói trên vẫn nằm trong các dự án nghiên cứu.
Trong khi đó, các đại biểu tại hội thảo đã dẫn ra nhiều nghiên cứu cho biết ở các nước đang phát triển, việc chăm sóc SKTT của học sinh được tiếp cận toàn diện, đa khía cạnh. Đó là thực hiện nhờ vào sự đan kết các nguồn lực nhà trường, gia đình và các cộng đồng để tối ưu hóa sự can thiệp. Tại Việt Nam, công tác này ở trong trường học rất rời rạc, non yếu. Ngay cả việc triển khai tư vấn tâm lý trong các trường cũng đang gặp nhiều trục trặc, hầu như chưa được triển khai và công nhận về mặt nhân sự. Theo TS Trần Văn Công (ĐH Giáo dục - ĐH Quốc gia Hà Nội), để xây dựng một mô hình chăm sóc SKTT trong nhà trường một cách đồng bộ, ngoài nâng cao nhận thức về SKTT của học sinh, phải có một chính sách rõ ràng, phù hợp về tài chính, đội ngũ, phối hợp nguồn lực...
N. L theo (www.tuoitre.vn)